Terugblik lezing 24 september

Vanaf eind september, na de mislukte operatie Market Garden, werd Veenendaal bijna overspoeld door evacués. De meesten konden pas ver na de bevrijding in mei 1945 weer terug naar huis. Over deze roerige periode in de Veenendaalse geschiedenis ging de lezing van het gemeentearchief.

Jan Bos van de werkgroep oorlogsgraven las een brief voor van de Wageningse evacué Gijsbert Damen. Deze man verbleef in Veenendaal en schreef zijn familie over zijn ervaringen. Helaas overleefde hij de oorlog niet. Toen hij een paar dagen met zijn zussen in kamp Overberg zat, werd hij getroffen door een granaat die notabene door de bevrijders was afgeschoten. 

Margreet Helder vertelde over de periode september 1944 tot mei 1945. Zij onderzocht hoeveel mensen er naar Veenendaal kwamen en waar ze werden gehuisvest. Een toehoorder kon het verhaal aanvullen, omdat zijn vader arts was geweest in kamp Overberg. Als kleine jongen ging hij regelmatig kijken bij zijn vader in het kamp. 

Tenslotte deelde John Joep Visser zijn oorlogservaringen met de zaal. Als jongen van 12 woonde hij in de Arnhemse wijk Klarendal. De heer Visser moest met zijn vader en moeder naar Beekbergen. De reis ging te voet met een fiets waarop de spullen gebonden waren. Eenmaal in Beekbergen aangekomen, was er een razzia en werd zijn vader met een paar andere mannen opgepakt en naar Duitsland gebracht. Omdat zijn moeder familie had in Veenendaal, vertrokken ze samen. Helaas hoorden ze van de evacuatiedienst in Veenendaal dat er geen plek was. Ze moesten maar terug naar Beekbergen. Omdat zijn moeder dat niet wilde, werden ze illegale vluchtelingen. Dat betekende geen voedselbonnen, geen geld en geen bed om op te slapen. Ze zaten bij familie, maar niet comfortabel. Er was ook nog een Duitse soldaat ingekwartierd die het bed van zijn opa opeiste. De heer Visser werd er met neefjes en nichtjes op uit gestuurd om eten bij elkaar te scharrelen. Soms vonden ze nog iets op het land of ruilden ze eten bij boeren. Maar vaak ook moesten ze tulpenbollen stelen uit tuinen. Uiteindelijk kon de familie Visser weer terug naar Arnhem. Maar de wederopbouw van hun huis duurde nog maanden.

De afzonderlijke lezingen worden de komende weken gepubliceerd in De Rijnpost. De brief van Gijsbert Damen wordt gebruikt in een boek waar de werkgroep oorlogsgraven nog aan werkt. 

Naar overzicht